Wieniec laurowy sławy narodu - 1863

Józef Piłsudski w swoim opus magnum Rok 1863 napisał: „Myślę o epoce 1863 roku jako o najwyższym wykwicie siły wewnętrznej, którą Polska wydobyć z siebie umiała.”  22 stycznia 1863 roku wybuchło najdłuższe powstanie narodowe w XIX wieku, które objęło Królestwo Polskie, Litwę, Białoruś oraz część Ukrainy. Natomiast wiek XX przynosi nową hekatombę - dwie wojny światowe i jeszcze dłuższą walkę Polaków o Wolność - bo trwającą 19 lat.

Powstanie antykomunistyczne 1944-1963, które kończy się wraz, ze śmiercią wachmistrza Józefa Franczaka w walce z komunistami w 1963 r. Ostatni Żołnierz Wyklęty - wachmistrz Wojska Polskiego  Józef Franczak „Lalek” składa swoje życie na ołtarzu Ojczyzny. Tak jak pamięć o bohaterach powstania styczniowego 1863 r. była inspiracją do walki o niepodległość Polski przez legionistów Józefa Piłsudskiego. Tak i pamięć o nich i ich następcach - Żołnierzach Wyklętych niech będzie impulsem  do walki o wolną i suwerenną Polskę. Obecnie.                            

Kalendarium walk 1863 – 1865

31 stycznia 1863 – Powstańcy z oddziału ojca Wawrzyńca Centa po nocnym ataku w Łodzi zdobywają  znaczne ilości broni i 18 tysięcy rubli.

3 lutego 1863 – Bitwa pod Wągrowcem, jedna z największych bitew powstania. Rosjanie ponoszą duże straty.

6-7 lutego 1863 –  Największa Bitwa Powstania Styczniowego. Bitwa Siemiatycka. 4000 niedoświadczonych powstańców pod dowództwem pułkownika Walentego Lewandowskiego, Romana Rogińskiego i pułkownika Władysława Cichorskiego - Zameczka ulega doświadczonym i karnym oddziałom rosyjskim. Powstańcy ponoszą klęskę w bitwie, przy opieszałości Rosjan unikają pościgu i rozpraszają się.

21 kwietnia 1863 – Generał Zygmunt Sierakowski zorganizował pod Ginietynami zasadzkę na oddział piechoty rosyjskiej i kozaków. W Puszczy Rogowskiej powstańcy litewscy w sile 300 żołnierzy po przepuszczeniu kozackiej awangardy, zaatakowali piechotę rosyjską na wozach. Walka była zacięta. Kosynierzy polscy odparli sześć rosyjskich ataków walnie przyczyniając się do zwycięstwa.   

6-8 czerwca 1863 – Po spektakularnej akcji na Kasę Główną w Warszawie powstańcy z oddziału Aleksandra Waszkowskiego zdobywają 3,6 miliona rubli.  

27 czerwca 1863 – Kapitan Józef Trąmpczyński ze swoim 240 osobowym oddziałem, przez 3 dni odpiera skutecznie ataki Rosjan na obóz powstańczy na Polskiej Kępie na rzece Orzyc.

5 sierpnia 1863 –  1200 powstańców pobiło w bitwie pod Depułtyczami oddział rosyjski majora Buchnera. 

30 września 1863 – Oddział powstańczy Zygmunta Chmieleńskiego stoczył krwawą bitwę z Rosjanami pod Mełchowem koło Lelowa. Rosjanie pomimo, że  dysponowali artylerią, kawalerią – dragoni i kozacy oraz oddziałem rakietników (była już w użyciu taka broń) ponosząc duże straty nie zdołali rozbić polskiego  oddziału.

20 listopada 1863 – Zgrupowanie pułkownika Karola Krysińskiego pod Malinówką pokonuje rosyjską  grupę pościgową płk Borozdina  i wyrywa się z okrążenia.                                                                                                     

17 stycznia 1864 – Powstańczy 3 Pułk Stopnicki podpułkownika Karola Kality „Rębajło” rozgromił pod Lubienicą i Iłżą dwie roty piechoty carskiej i kozaków - pułkownika Suchonina. Polacy pomimo  zaskoczenia niespodziewanym atakiem Rosjan potrafili wyjść zwycięsko ze starcia, pobić przeciwnika i wycofać się w bezpieczne miejsce. Za wzorowe dowodzenie podwładnymi podczas bitwy oraz osobiste bohaterstwo w walce, Karol Kalita „Rębajło” został awansowany do stopnia pułkownika Wojska Polskiego (21 stycznia 1919 roku Józef Piłsudski wydał rozkaz o zaliczeniu wszystkich Powstańców Styczniowych w szeregi Wojska Polskiego jako wzór patriotyzmu dla odradzającej się armii Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej). 

5 sierpnia 1864 - W Warszawie na stokach Cytadeli, w obecności 30 000 warszawiaków przed bramą straceń, Rosjanie wykonują karę śmierci na ostatnim dowódcy Powstania Styczniowego Romualdzie Traugucie i 4 członkach Rządu Narodowego.

29 kwietnia 1865 r. - W Sypyłkach ksiądz Stanisław Brzóska, ostatni żołnierz Powstania Styczniowego, zostaje schwytany przez Rosjan.

24 maja 1865 r. - Ksiądz  Stanisław Brzóska, naczelny kapelan Powstania Styczniowego i ostatni dowódcza oddziału partyzanckiego, zostaje powieszony na rynku w Sokołowie Podlaskim przez Rosjan. Od razu staje się męczennikiem i symbolem niezłomności, wiary i miłości do Ojczyzny. W 2008 roku Prezydent Lech Kaczyński pośmiertnie odznaczył Księdza Stanisława Brzóskę Orderem Orła Białego.

GDY PAMIĘĆ LUDZKA GAŚNIE  - mówią kamienie.                                               

Woytek Kopacz 

Źródło: Powstanie Styczniowe. Bellona SA. Narodowe Centrum Kultury. Muzeum Wojska Polskiego. Warszawa 2013.

Pod murami więzienia (z cyklu Polonia)

 Po odejściu wroga (z cyklu Polonia)